نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی(بخش اول)

چکیده

نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی بسیار بالاست و این مطلب را جدا از این که به چشم در جامعه می توان ملاحظه کرد در منابع دینی و آثار ادبی نیز کاملا مشهود است نماز یعنی یاد و ارتباط با خدا، و کسی که خدا را همواره در اعمالش ناظر بیند مسلما دنبال برخی ناهنجاری ها نخواهد رفت ریشه ی بسیاری از رفتارهای ناپسند انسانی در دوری از خداوند می توان یافت انسان نماز گذار اول با فسلفه نماز آشنا می شود یعنی برای چه نماز می خواند؟ سپس به حقیقت و روح نماز پی می برد و بعد لذتی به او از ارتباط با خدا دست می دهد که از انحرافات دور خواهد ماند مثلا: اگر بداند نمازش در زمین غصبی باطل است زمین خواری نمی کند با افراد بزهکار و نادان همنشین نمی شود سراغ پلیدی ها نمی رود آمر معروف می شود و از منکرات جلوگیری و نهی می کند شغل مناسبی بر می گزیند وجودش مایه رحمت است دیگران با مشاهده وی به یاد خدا می افتند نماز یک تشکر قلبی از خداست و نوعی از نیاز معنوی انسان هاست که انسان با آن به خودسازی روحی می رسد بسیاری از انحرافات در افرادی روی می دهد که از نماز غافلند و یا از سر صدق به این فریضه نمی نگرند چرا که خداوند می فرماید: بخوانید مرا تا استجابت کنم شما را، نماز در واقع یک پیام نیز دارد و آن این که ای انسان دنبال فلان کار مرو که نمازت باطل می شود و کسی که نمازش باطل شود تمام اعمال وی باطل خواهد شد اجتماع نمازگذاران جدا از این که مساجد را چون دژی مستحکم در برابر منحرفین قرار می دهد پیام وحدت و یک پیام اقتدار مومنین را نیز به نمایش می گذارد.

مقدمه

یاد و ارتباط با خدا در سبک زندگی انسان ها و تمامی اعمالشان نقش بسیار حیاتی می تواند داشته باشد و موجب سعادت دنیوی و اخروی آنان گردد تحقق این امر با نماز شکل می گیرد چرا که خداوند در قرآن می فرمایند: انَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي (طه، 14) من خدای یکتایم و معبودی جز من نیست مرا بپرست و نماز را به یاد من به پادار. یاد خدا باعث می شود انسان از این دنیا دل تهی کند که بسیاری از مشکلات انسان ها از پرداختن به مسائل دنیوی نشات می گیرد اگر انسان ها پی به حقیقت نماز ببرند بسیاری از انحرافات اجتماعی که در جامعه با آن روبرو هستیم از بین رفته و یا کاهش پیدا خواهد کرد صدای ملکوتی اذان که در چندین نوبت به گوش می رسد جدا از اعلام وقت نماز، ندایی است که به خفتگان می گوید که باید دیر یا زود در پیشگاه خدا حاضر شد پس از اعمال زشتت دست بردار. به قول حافظ:

مرا در منزل جانان چه امن عیش چون هر دم جرس فریاد می دارد که بربندید محمل ها(حافظ،1:1373)

در این مقاله به اختصار به نمونه هایی از نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی پرداخته می شود:

فلسفه نماز: پیامبر اسلام فرمودند:” نماز ستون دین است: هر که دست بداشت، دین خود را ویران کرد.» (غزالی،159:1390) مگر می شود انسان خانه ای بر پا کند اما ستون نداشته باشد پس این ساختمان اصلا از ابتدا بلند نخواهد شد و یا در نیمه راه با کوچکترین لرزشی فرو خواهد ریخت. اگر نماز انسان دچار مشکل باشد اعمالش نیز خواه و یا ناخواه دچار خلل خواهد شد پیامبر اسلام فرمودند:” اول چیزی که نگاه کنند روز قیامت، نماز بود اگر تمام باشد و به شرط بود بپذیرند و دیگر عمل ها به تبعیت وی چنان که باشد بپذیرند، و اگر ناقص بود بر روی وی باز زنند، با همه ی اعمال دیگرش.”(همان،160) مگر می شود انسان باغی بنا کند ولی آبیاری نکند؟ اگر تمام قطعات خودرویی را سوار کند ولی سوخت نداشته باشد حرکت نخواهد کرد و حاصل زحماتش به باد خواهد رفت.

پیدا کردن حقیقت و روح نماز: در این جا این مطلب پیش می آید که آیا هر نماز ی می تواند از انحرافات پیشگیری کند مسلماً نه، نمازی که از روی عادت، ریا و... باشد فقط موجب زحمت برای انسان خواهد شد پیامبر بزرگ اسلام فرمودند:” بسا کسا که نصیب وی از نماز جز رنج و ماندگی چیزی نیست. و این آن بود که به کالبد نماز همی کند و به دل غافل.” (همان، 165) گاه انسانی وضو می گیرد و به نماز می ایستد ولی دلش به مسائل دنیوی مشغول است. خداوند متعال در قرآن می فرمایند: فَوَیْلٌ لِلْمُصَلِّینَ ﴿٤﴾ الَّذِینَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ سَاهُونَ ﴿٥﴾ (ماعون، آیه 5 و4) یعنی وای بر نمازگزارانی که دلشان از یاد خدا غافل است. رودکی شاعر قرن چهارم در این باره می سراید:

روی به محراب نهادن چه سود دل به بخارا و بتان طراز

ایزد ما وسوسه ی عاشقی از تو پذیرد نپذیرد نماز(رودکی،22:1378)

هرکس آداب و احکام نماز را رعایت نکند پیامبر اسلام از این گروه به عنوان دزد یاد می کنند و می فرمایند:” بترین دزدان آن است که از نماز بدزدد.” (غزالی،160:1390) عنصرالمعالی کیکاووس در کتاب قابوس نامه به پسر خویش گیلان شاه می نویسد: و بدان که نماز را خداوندِ شریعتِ ما برابر کرد با همه ی دین. هر آن کس که نماز دست باز داشت دین را باز داشت و بی دین را درین جهان جزا کشتن است و بدنامی و بدان جهان عقوبت خدای عزّوجل. شیخ اجل سعدی نیز در حکایت طنزی می فرماید: زاهدی مهمان پادشاهی می شود وقتی نوبت غذا می شود کم تر از حدش می خورد و هنگام نماز، بیش از آنکه عادت او بود نماز خواند تا پادشاه او را مرد نیک پندارد و وقتی که به منزل برگشت غذا طلب کرد پسرش گفت: " ای پدر باری به مجلس سلطان در طعام نخوردی گفت: در نظر ایشان چیزی نخوردم که به کار آید گفت: نماز را هم قضا کن که چیزی نکردی که به کار آید." سعدی،115:1383) یعنی تزویر و ریا در نماز راه ندارد.خواجه عبدالله می سراید:

ای زاهد خودبین که نئی محرم راز چندین به نماز و روزه خویش مناز

کارت ز نیاز می گشاید نه نماز بازیچه بود نماز بی صدق و نیاز(انصاری،79:1382)

اما بعد از این دو موضوع به نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی می پردازیم.

پایان بخش نخست مقاله .

بخش دوم نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی

بخش سوم نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی

:: مطالب مرتبط : نقش نماز در پیشگیری از انحرافات اجتماعی , نماز و انحرافات اجتماعی

فرهنگ نماز «ویژه نوجوانان و جوانان»...